هدف نویسی ، جمع سه منظر متفاوت در یک روش

هدف نویسی ، جمع سه منظر متفاوت در یک روش

هدف نویسی

منبع

 

بیست و هفتم خرداد ۱۳۹۶ بود. می خواستم در مورد یک موضوع ، هدف بنویسم. به ذهنم رسید قبل از آن ، درمورد
« نحوه نگاه به هدف نویسی » چند سطری بنویسم. چون نوشتن افکار ، نگاهها و تجربیات ،‌ به خودمان و آیندگان این فرصت را خواهد داد که از آن مطلب به عنوان گامی « پیشینی » و با نگاه به گذشته ، بهره ببریم.

به هرچیز ، به خصوص مطالب ، تجارب و مفاهیم ، می توان سه نوع نگاه داشت :

نگاه پسینی

نگاه لحظه ای

نگاه پیشینی

 

اگر بخواهیم این سه نگاه را ارزش گذاری کنیم می توانیم بگوییم اگر تفکرمان آگاهانه و از سر دانایی باشد ، « نگاه پسینی » بسیار پربارتر از سایر نگاه هاست ولی هر سه نگاه ، به یکدیگر محتاج هستند و اگر یکی از آنها را نداشته باشیم کارمان ناقص خواهد بود و یا عمق و بُرد و تاثیرگذاری لازم را نخواهد داشت. درمورد دو نگاه پیشینی و پسینی ، نظرات متفاوت و متنوعی وجود دارد که برخی از آنها نیز مورد قبول نیستند. لذا برای طولانی نشدن مطلب از آوردن آنها خودداری می شود و صرفا برداشتی که صحیح به نظر می رسد را با زبان ساده تر می آوریم.

برای اینکه مطلب سخت به نظر نرسد توضیحی مختصر درمورد هریک ارائه می کنم :

نگاه پسینی :

در این نگاه همان گونه که از نامش پیداست ، پس از وقوع یک حادثه یا پس از نوشتن یک مطلب و یا تولید فکر ، به آن می نگریم و در آن تفکر می کنیم. مهم ترین نمونه از این نگاه ، تفکر و پژوهش در رخدادها و جریان های تاریخی است .

در هدف نویسی با نگاه پسینی ، ابتدا نگاه تاریخی خود به موضوع را کامل می کنیم و پس از آن اقدام به هدف نویسی می کنیم.

برخی گمان می کنند تاریخ که مربوط به گذشته است و فایده ای ندارد و « تاریخ مصرف » آن گذشته است. اما وقایع گذشته در دل خود گنجینه های بسیار بزرگی از انسان شناسی ، جامعه شناسی ، جریان شناسی و رفتار شناسی جمعی دارد. معروف است که « گذشته » چراغ راه آینده است.

هدف نویسی

منبع

اگر به تاریخ تسلط داشته باشیم و به جامعه امروز خود بنگریم متوجه شباهت های بسیار « دوران مختلف » با عصر خود خواهیم شد و گرفتار سردرگمی و تردید نخواهیم شد و در شناخت حق از باطل ، کمتر دچار خطا می شویم. بهتر حدس خواهیم زد که جریانات عصر ما روی به چه سمتی دارند و در آینده به کجا خواهند رفتند و برای کمک به تغییر جهت ، توقف و یا تقویت آن چه باید بکنیم؟ وقتی جهت را شناختیم ، کار دیگری هم لازم است: باید بتوانیم نگاه و تشخیص خود را به مردم و جامعه به شکل موفقیت آمیز و گسترده منتقل کنیم وگرنه آن جریان به راه خود ادامه خواهد داد و ما نخواهیم توانست تاثیر مثبت یا منفی بر روند حرکتش داشته باشیم.

هدف نویسی

منبع

 

نگاه لحظه ای :

در هدف نویسی با نگاه لحظه ای ، بدون توجه به گذشته و آینده ی موضوع ، اهداف خود را تعیین می کنیم. این نگاه توصیه نمی شود و احتمال شکست و عدم موفقیت آن بسیار بالاست.

آنچه صحیح به نظر می رسد این است که پس از آنکه در نگاه پسینی خود اطلاعات و مفاهیم لازم را کسب کردیم و موقعیت گذشته برایمان شفاف تر شد ، تصویر واضح تری از حال بدست خواهیم آورد و به زمان خود نگاه کامل تری خواهیم داشت. سپس با توجه به اطلاعات موجود از گذشته و حال ، به آینده نیز خواهیم اندیشید، آنگاه اقدام به هدف نویسی کنیم.

 

نگاه پیشینی :

لازم است پیش از فرا رسیدن آینده و پیش از وقوع رخدادهایی که در راه هستند، با توجه به وسع علمی و اجرایی خود برای آنها برنامه ریزی کنیم. این نگاه پیشینی است. البته همان گونه که گفته شد هدف نویسی با نگاه پیشینی ، نیازمند توجه هم زمان به سه نگاه پسینی ، لحظه ای و پیشینی است. چراکه بدون توجه به گذشته و حال، نمی توان آینده را ترسیم نمود.

ممکن است بپرسید ما چگونه می توانیم برای جامعه ای که برما تسلط دارد برنامه ریزی کنیم؟!

پاسخ این است که با خلاقیت و همت بلند امکان پذیر است. بجای اینکه پس از مواجه شدن با رخداد، منفعلانه و غافلگیرانه عمل کنیم، با برنامه ریزی می توانیم به اندازه زحمتی که کشیده ایم بر آن تاثیر بگذاریم و آسیب های وارده به خود و اطرافیان و جامعه ی خود را کاهش دهیم و یا بهره بیشتری از فرصت به وجود آمده ببریم. ضمن اینکه اگر در فعالیت های شخصی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و… هدفمند نباشیم و برنامه ریزی نداشته باشیم مجبورخواهیم شد تمام عمر برای دیگرانی که برایمان برنامه ریزی کرده اند کار کنیم. خلاصه اینکه بدون هدفمندی و برنامه ریزی نمی توانیم سرنوشت خود را به دست بگیریم.

هدف نویسی

منبع

یک نکته بسیار مهم وجود دارد که معمولاً از آن غفلت می شود ولی از نگاه روایات و اصول علمی مدیریت و جامعه شناسی ، بسیار کلیدی است و برای تاثیرگذاری ، انتقال افکار ، جریان سازی و تبلیغ لازم و ضروری است ، « گفتگو و تبادل نظر » است. بدون گفتگو و تبادل نظر ، فرآیند انتقال مفاهیم و حتی مدیریت بحران ها موفقیت چندانی نخواهد داشت. برای تبدیل مخالفان به موافق و یا حفظ موافقان ، فرآیند انتقال صحیح مفاهیم ، فرآیندی حیاتی است.

متاسفانه در گروههای فعال در شبکه های مجازی و حتی در جمع های حضوری و چهره به چهره ، بسیاری از افراد گمان می کنند به صرف اینکه چند نفری دور هم جمع شوند و صحبتی داشته باشند ، گفتگو و تبادل نظر محقق می شود. این تصور غلط است. گفتگو ، مشخصات و شرایطی دارد که در بحثی جداگانه به آن پرداخته خواهد شد.

چند نکته:

۱- وقتی اقدام به هدف نویسی می کنیم بدین معناست که مقصدی برای خود تعیین کرده ایم و در مسیر حرکت ما ایستگاهی بنام مقصد وجود دارد.

۲- هدف نویسی نشان می دهد که تا رسیدن به مقصد ، فاصله داریم و باید از وضع موجودی که در آن قرار داریم حرکت کنیم تا به وضع مطلوب و هدف خود برسیم و یا بدان نزدیک شویم.

۳- باید بدانیم چگونه و با چه روش و امکاناتی باید حرکت کنیم ؟ و این که روش ها و امکانات ما متناسب با بزرگی و یا کوچکی هدف ما هست یا خیر؟ به تعبیر دیگر بین امکانات و هدف ، تناسب منطقی وجود دارد یا خیر؟

۴- حرکت انسان از مبدا به سمت مقصد ، مثل حرکت سایر موجودات نیست و نیازمند تفکر صحیح و عمیق ، عوامل معنوی و عنایات الهی و همت بلند و تلاش خستگی ناپذیر است.

۵- در هدف نویسی لازم است سه سطح فعالیت دیده شود و شاخص های تحقق آن را مکتوب کنیم:

الف- کوتاه مدت    ب – میان مدت     ج- بلند مدت

۶- شاخص ها باید قابل اندازه گیری باشند و قابلیت اجرایی شدن داشته باشند. شاخص های کوتاه مدت باید به گونه ای تعیین شوند که پس از اجرا، مقدمات اجرایی شدن شاخص های میان مدت را فراهم کنند و شاخص های میان مدت باید به گونه ای تعیین شوند که پس از اجرا، مقدمات اجرایی شدن شاخص های بلند مدت را فراهم کنند.

۷- در هدف نویسی لازم است بدانیم که هدف وسیله را توجیه نمی کند و ما نمی توانیم به هر شکل و با هر وسیله ای به هدف خود برسیم و لازم است خطوط قرمز اخلاق و دین را همیشه مد نظر داشته باشیم.

۸- برنامه ریزی وظیفه ‌ای نیست‌ که‌ یک بار انجام گرفته و برای مدتی مسکوت بماند لذا لازم است مدیر یک خانه ، شرکت و یا سازمان،  همیشه در حال برنامه ریزی و طراحی باشد و برنامه ریزی،  تعطیل شدنی و انقطاع پذیر نیست. برنامه ریزی آگاهانه و مبتنی بر تجزیه و تحلیل زمان، ‌ مثل‌ خونی است که در رگ های حیاتی خانه یا سازمان به حرکت در آمده و به آن جان می ‌بخشد. ( مقدمه ای بر برنامه ریزی استراتژیک ، اسماعیل هاشمی فر ، مجله اصلاح و تربیت ، مرداد ۱۳۷۷ ، شماره ۴۳ ، به نقل از پایگاه مجلات تخصصی نور ،{با اندکی تغییر} )

درباره‌ی مدیر

سلام علیکم. سید محمد حسینی رکن آبادی مدیر سایت هستم. نظرات گرانقدر شما راهگشای ماست

همچنین ببینید

زیبایی شناسی (فرزندان خود را تنها نکنیم ۴)

زیبایی شناسی (فرزندان خود را تنها نکنیم ۴) منبع تصوير   این که برخی ، …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.